SOSYAL GÜVENLİK GÖSTERGELERİ

Sigorta Hizmet Borçlanmaları

Yurtdışı, doğum, askerlik gibi borçlanmalara konu prime esas kazanç sınırı asgari ücrete endeksli olduğu için asgari ücret artınca borçlanma bedelleri de artıyor. 2019 yılında askerlik, doğum ile yurtdışında geçen sürelerin borçlandırılmasına ödenmesi gereken alt sınır kazanç tutarları şu şekilde belirlenmiştir.

Her bir gün için; Alt sınır: 27,29 TL Üst sınırı: 204,67 TL 

Genel Sağlık Sigortası Primi

Sosyal güvencesi olmayanların gelir testine gitme mecburiyeti kaldırılmış ve brüt asgari ücretin yüzde 3’ünün karşılığı olan 76,75 TL ödendiğinde, bakmakla yükümlü olan kişiler de sağlık hizmetinden yararlanmaktadır. Gelir testine gidilmesi durumunda, hanede oturanların kişi başına geliri 2019 yılında 852,8 TL’den az belirlenmesi durumunda, genel sağlık sigortası primleri devlet tarafından karşılanmaktadır.

Çeyiz (Evlenme) Yardımı

Sosyal güvenlik sistemimizde ödenmekte olan sosyal yardımlarda eşitlik öngörülmediğinden, farklı uygulamalar yapılmaktadır.

Evlenme yardımı, Emekli Sandığı’nda en geniş hali ile SSK’da ise kısmen uygulanmıştır. 1 Ekim 2008 öncesinde, ana veya babalarından dolayı Bağ-Kur’dan yetim aylığı alan kız çocukları ise evlenmeleri halinde, evlenme yardımı alamıyordu. Bağ-Kur’dan yetim aylığı alan kız çocuklarına 1 Ekim 2008’den sonra yetim aylığı hakkı getirilmiş ve evlenen kız çocuklarının aylıklarının 24 katı tutarında çeyiz yardımı almalarına imkân sağlanmıştır.

1 Mayıs 2008 sonrasında ilk defa memur olanların çeyiz yardımı sadece kız çocukları ile sınırlandırılmıştır. 1 Ekim 2008 öncesinde memur olanların kazanılmış hakları korunmuş; kız çocukları, eş ve anneye evlenmeleri durumunda çeyiz yardımları ödenmeye devam edilmektedir.

A- 5510 Sayılı Kanun Öncesi Durum

Emekli Sandığı’ndan dul ve yetim aylığı alanlardan, evlenmeleri sebebiyle aylığı kesilen eş ve kız çocuklarla, anaya bir defaya mahsus olmak üzere almakta oldukları dul veya yetim aylıklarının on iki aylık tutarı evlenme ikramiyesi olarak ödeniyordu.

SSK’da ise sigortalının ölümünden dolayı aylık ve gelir almakta olan hak sahibi kız çocuklarına evlenmeleri halinde bir defaya mahsus olmak üzere aylık veya gelirlerinin iki yıllık tutarı evlenme yardımı olarak veriliyordu.

Bağ-Kur’da ise hiçbir şekilde evlenme ikramiyesi ödenmiyordu.

B- 5510 Sayılı Kanun Sonrası Durum

1 Ekim 2008 itibariyle yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanuna göre; SSK ve Bağ-Kur kapsamında  gelir veya aylık alan kız çocuklarına evlenmeleri ve talepte bulunmaları halinde almakta oldukları aylık veya gelirlerinin iki yıllık tutarı bir defaya mahsus olmak üzere evlenme ödeneği olarak peşin ödenmektedir. Bu durumda olanlara genel sağlık sigortalısı da verilmektedir.

C- Emekli Sandığı’na Tabi Memurlar Açısından Özel Durumlar

Ekim 2008 öncesinde Emekli Sandığı iştirakçiliği bulunanlar hakkında 5510 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi doğrultusunda 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaktadır. Buna göre Emekli Sandığı’na tabi memurların vefatları halinde anne, eş ve çocuklarına bağlanacak aylıklar hakkında 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanacağından daha önce evlenme yardımından yararlanma hakkı bulunan anne, eş ve kız çocuğa evlenme yardımı ödenmeye devam edilmektedir.

Ancak Emekli Sandığı’na tabi memurlardan fiili hizmet süresi 5-10 yıl arasında olan iştirakçilerden dolayı taraflarına 5510 sayılı Kanun uyarınca dul ve yetim aylığı bağlananların aylığa hak kazanma, evlenme ve cenaze ödenekleri ile ödemeye devam şartları 5510 sayılı Kanun’un 32, 34 ve 37. maddelerine göre yapılacağından bunlar hakkında 5510 sayılı Kanun hükümleri uygulanacak ve bunlardan sadece kız çocukları evlenme yardımından son aylıklarının 24 katı tutarında yararlanacaklardır.

Cenaze Ödeneği

Cenaze ödeneği açısından 5510 sayılı Kanun’un 4/1-a, (eski SSK) 4/1-b (eski Bağ-Kur) ve ilk defa 4/1-c sigortalısı olanlar ile iş kazası veya meslek hastalığı sonucu veya sürekli iş göremezlik geliri, malullük, vazife malullüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken ölen sigortalının hak sahiplerine cenaze ödeneği tutarı, 2019 yılı için 716,00 TL olarak belirlenmiştir.

Memurlara ölüm yardımı 657 sayılı Kanun’un 208. maddesine göre ödenmektedir.

Ölüm Yardımı Tutarları (2019 Yılı)
Eş ve Çocuğun Ölümü Halinde (8.000 + 1.500) x 0,130597 1.240,67
Memurun Ölümü Halinde [(8.000 + 1.500) x 0,130597] x 2 2.481,34

Emekli Sandığı Emeklileri

Emekli Sandığı’ndan aylık alan emekli memurların sadece kendilerinin ölümleri halinde sağlığında bildirdiği kişiye, yoksa eşine, yoksa çocuklarına, yoksa ana-babaya, yoksa kardeşlerine en yüksek devlet memuru aylığı tutarının iki katı tutarında (2.481,34 TL) ölüm yardımı ödenmektedir. Ancak vefat edenin almakta olduğu aylık miktarının (makam, temsil veya görev tazminatı tutarları hariç) söz konusu tutardan fazla olması halinde ölüm yardımı aylık miktarı üzerinden ödenir.

Emzirme Yardımı

Gerek 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’na tabi olarak çalışan, gerekse ilk defa 5510 sayılı Kanun’un 4/1-c maddesi kapsamında sigortalı sayılacak göreve başlayan kamu çalışanlarına emzirme yardımı adı altında bir ödeme yapılmamaktadır. Bu konuda 657 sayılı Kanun’da ve 5434 sayılı Kanun’da bir düzenleme yoktur.5510 sayılı Kanun’un 4/1-a ve 4/1-b maddeleri kapsamındaki sigortalılardan, kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadına yada gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşine, her çocuk için yaşaması şartıyla doğum tarihinde geçerli olan ve Kurum Yönetim Kurulu’nca belirlenip Bakanlık makamınca onaylanan tarife üzerinden emzirme ödeneği verilmesi öngörülmüştür. Bu tutar ise 2019 yılı için 180,00 TL olarak belirlenmiştir.

65 Yaş Aylığı Ödenmesi Kriterleri

Asgari ücretin artması 65 yaş aylığının ödenmesinde eşlerin gelirlerine bakılmaktadır. Buna göre; 65 yaş aylığı bağlanabilmesi için 65 yaş üstü kişinin ve eşinin gelirlerinin toplamı, AGİ hariç net asgari ücretin üçte birinden az olması gerekiyor. 2019 yılın için bu sınır kişi başına 609,6 TL olarak belirlenmiştir. Kişinin ve eşinin geliri toplamda 1219,2 TL’yi aşmaması durumunda eşlere 65 aylığı ödenecektir.